“Η πραγματικότητα για την ανατίναξη εκσκαφέων από τη ΔΕΗ”

Μετά τον Πανελλήνιο σάλο η ΔΕΗ επεχείρησε, με ΕΞΑΣΕΛΙΔΗ ανακοίνωση γεμάτη παραμύθια για αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης, να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα για την ανατίναξη εκσκαφέων στο ορυχείο Μαυροπηγής.

1. Το παραμύθι του «ακριβού» λιγνίτη λόγω CO2

Το 2013, επί κυβέρνησης Σαμαρά, ανατέθηκε η σύμβαση για τη νέα, σύγχρονης τεχνολογίας, λιγνιτική μονάδα Πτολεμαΐδα 5. Η προδιαγραφή για εκπομπές CO2 ήταν 1,05 tn/MWh. Στην πραγματικότητα, προσέχοντας την ποιότητα του λιγνίτη κατά την εξόρυξη στο ορυχείο, οι εκπομπές μπορούν να μειωθούν κάτω από 1tn/MWh. Το Μάιο 2025, κατά την παρουσίαση επενδυτικού σχεδίου παρουσία του πρωθυπουργού, η ΔΕΗ ανακοίνωσε την κατασκευή μονάδας καύσης σκουπιδιών. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Ενέργειας, ένας τόνος καιόμενων σκουπιδιών εκπέμπει 1tn CO2. Στην πραγματικότητα θα εκπέμπει περισσότερο, επειδή η πρόβλεψη είναι να καίγονται σκουπίδια των τελευταίων κλάσεων ποιότητας (4 & 5). Πρακτικά αντικατάσταση της καύσης λιγνίτη με καύση σκουπιδιών, με εκπομπές δυνητικά καρκινογόνων ουσιών (διοξίνες & φουράνια).

2. Το παραμύθι της «ευελιξίας» των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής

Οι λιγνιτικές μονάδες κατασκευάζονται πάντα ως μονάδες «βάσης». Έτσι λέγονται αυτές που λειτουργούν τουλάχιστον 6.500 απ’ τις 8.760 ώρες του έτους, για να καλύπτουν την ελάχιστη ζήτηση ηλεκτρισμού («βάση»). Δεν χρειάζονται «ευελιξία», δηλαδή να αυξομειώνουν φορτία, παρακολουθώντας τις μεταβολές της ζήτησης. Στην Ελλάδα η ελάχιστη ζήτηση το 2025 ήταν 3.260MW (στις 05:00 της 21.4.2025). Δηλαδή μπορούμε να έχουμε τουλάχιστον 3.500MW μονάδες βάσης. Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, αρκετές μονάδες φυσικού αερίου που έγιναν μετά το 2004 ΔΕΝ είναι κατάλληλες για να αυξομειώνουν φορτία, είναι μονάδες «βάσης». Στην Ελλάδα ΔΕΝ έχουμε αγορά φορτίου βάσης, όπως έχουν άλλες χώρες. Την οργάνωση της αγοράς την κάνει η κυβέρνηση.

Όταν κανείς φορτώνει το σύστημα με αιολικά και φωτοβολταϊκά «έντονης στοχαστικότητας» η πιο «ευέλικτη» τεχνολογία για να αντιμετωπίζει τις αυξομειώσεις ζήτησης και παραγωγής ηλεκτρισμού είναι τα υδροηλεκτρικά, όχι το φυσικό αέριο. Αλλά υδροηλεκτρικά δεν κάνουμε, προκειμένου να καίμε φυσικό αέριο. Το υδροηλεκτρικό στη Μεσοχώρα Τρικάλων κατασκευάστηκε στην περίοδο 1986-2001, το έχουμε πληρώσει €275 εκατ. με τους λογαριασμούς ηλεκτρισμού και δεν έχει δώσει ούτε μια κιλοβατώρα. Λίγο πιο κάτω θα γινόταν και το υδροηλεκτρικό της Συκιάς. Δεν έγινε ποτέ υδροηλεκτρικό στο Μουζάκι Καρδίτσας, που θα προστατεύει κι από πλημμύρες. Στο Νεστόριο Καστοριάς χρόνια περιμένουν νέο φράγμα.

3. Το παραμύθι της ανατίναξης για λόγους «βιομηχανικής ασφάλειας»

Τα λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ δουλεύουν πάνω από 60 χρόνια. Αναρίθμητες εργασίες έχουν γίνει στα ύψη των συγκεκριμένων μηχανημάτων κι ακόμα ψηλότερα, σε μεγαλύτερα μηχανήματα. Αλλά όταν ξεφορτώνεσαι το εξειδικευμένο προσωπικό για να δουλεύεις με εργολάβους, ξαφνικά βρίσκεσαι αντιμέτωπος με την πραγματικότητα. Και λες «ας κάνουμε μια ανατίναξη, να τα φέρουμε στα δικά μας μέτρα».

Πριν την ένταξη των συγκεκριμένων εκσκαφέων στο ορυχείο Μαυροπηγής είχε προηγηθεί εκτενής επιθεώρηση της κατάστασής τους από εξειδικευμένο Ευρωπαϊκό οίκο. Αν τώρα, όπως ισχυρίζεται η ΔΕΗ, «παρουσίαζαν εκτεταμένη δομική κόπωση και διάβρωση των μεταλλικών τους στοιχείων», μπορούν να δημοσιοποιήσουν έκθεση αντίστοιχης νέας επιθεώρησης. Αυτό βεβαίως αφορά τη συνέχιση λειτουργίας των μηχανημάτων, όχι τη μετατροπή τους σε έκθεμα της μεταλλευτικής ιστορίας της περιοχής.

4. Η συνεχιζόμενη κοροϊδία της τοπικής κοινωνίας

Η ΔΕΗ ισχυρίστηκε ότι «σχεδιάζει τη δημιουργία ενός Μουσείου Βιομηχανικής Κληρονομιάς στην περιοχή της Πτολεμαΐδας, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί από τον Απρίλιο του 2025». Μόνο που αυτός ο σχεδιασμός είναι άνω της δεκαετίας, απ’ την εποχή της κυβέρνησης Σύριζα ακόμα και η υλοποίησή του δεν φαίνεται πουθενά στον ορίζοντα. Δεν έχει χωροθετηθεί πουθενά, δεν υπάρχει σχεδιασμός, δεν υπάρχει προϋπολογισμός. Αντίθετα, χωροθέτησαν τη μονάδα καύσης σκουπιδιών και το Data Center ακριβώς πάνω στις αυλές λιγνίτη των ΑΗΣ, λες και ήταν οι μόνες κατάλληλες θέσεις σε 220 τετραγωνικά χιλιόμετρα εκτάσεων που έχει η ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία! Ώστε ακόμα κι αν αλλάξει η κυβέρνηση, να μη μπορεί να ξαναδουλέψει λιγνιτική μονάδα.

5. Η συνεχιζόμενη κοροϊδία όλων των Ελλήνων με την ενεργειακή μετάβαση

Τον πίνακα (από το δήθεν «Εθνικό» Σχέδιο για την Ενέργεια & το Κλίμα) παρουσίασα σε πρόσφατες διαλέξεις, βίντεο των οποίων μπορείτε να δείτε στο ιστολόγιό μου. Έχουν σχεδιάσει φυσικό αέριο μέχρι το 2050, παρά τις άπειρες ΑΠΕ.

Φυσικό αέριο 100% εισαγόμενο για μονάδες «βάσης», φυσικό αέριο και για μονάδες «ευελιξίας». Ο πρωθυπουργός μας είπε ότι το 2022 το πληρώσαμε 7 δισεκατομμύρια ευρώ αντί του «συνήθους» 1, τινάζοντας το εμπορικό ισοζύγιο και το ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών της χώρας στον αέρα. Και του χρόνου θα μας πει πόσο μας κόστισε η φετινή αναταραχή. Ταυτόχρονα κάνουν ό,τι μπορούν για να καταστρέψουν τη λιγνιτική βιομηχανία και να μην είναι ποτέ ξανά δυνατή η επιστροφή σ’ αυτή. Ώστε αναγκαστικά να καίμε φυσικό αέριο.

6. Η ενεργειακή μετάβαση ως κακή διοίκηση.

Ο πιο πάνω πίνακας είναι αποκαλυπτικός: στο ενεργειακό μείγμα ηλεκτροπαραγωγής «βάζουμε όλα τα αυγά σ’ ένα καλάθι» αξιόπιστης παραγωγής, αυτό του 100% εισαγόμενου φυσικού αερίου. Το είχα επισημάνει στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας ήδη το 2021.

Η κυβέρνηση Καραμανλή είχε το 2008 στο τιμόνι της ΔΕΗ μάνατζερ που είχε έρθει από την TOYOTA, με διαφορετική αντίληψη ηθικής για τη σχέση των μεγάλων επιχειρήσεων με την κοινωνία. Μάνατζερ που τακτικά τόνιζε τη σημασία των «stakeholders», τον κοινωνικό περίγυρο ενδιαφερομένων μιας επιχείρησης. Αυτό σήμερα λείπει εντελώς απ’ τη ΔΕΗ.

Το φθινόπωρο 2008 είχε μαζέψει τα στελέχη στη Θεσσαλονίκη, για την παρουσίαση του επενδυτικού προγράμματος αντικατάστασης παλαιών θερμικών μονάδων με νέες. Ο σχεδιασμός προέβλεπε 2 νέες λιγνιτικές μονάδες, 2 φυσικού αερίου και 2 λιθανθρακικές. Το Μάιο 2008 είχαμε την 3^η πετρελαϊκή κρίση, με τιμές πετρελαίου που ευτυχώς δεν τις έχουμε ξαναδεί από τότε. Φυσικό αέριο και λιθάνθρακα δεν έχουμε, αλλά λιγνίτη έχουμε πολύ. Το επεσήμανα και ρώτησα γιατί πάμε σε εισαγόμενα καύσιμα. Η απάντηση ήταν πως ΔΕΝ «βάζουμε όλα τα αυγά σ’ ένα καλάθι», καθώς οι τιμές των εμπορευμάτων παρουσιάζουν κυκλικότητα. Πράγματι οι τιμές τότε αποκλιμακώθηκαν, αλλά δεν γλιτώσαμε την εκτόξευσή τους με τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ούτε την αύξηση με την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν. Και, χωρίς τον ΕΛΛΗΝΙΚΟ λιγνίτη, θα είμαστε μέχρι τουλάχιστον το 2050 εκτεθειμένοι σε κάθε νέα κρίση.

Κι όταν μπαίνει υποχρεωτικά όλη η οικονομία στη μονοκαλλιέργεια του ηλεκτρισμού, εκεί πια κι αν «βάζουμε όλα τα αυγά σ’ ένα καλάθι». Καραμπινάτη κακοδιοίκηση!

7. Το παραμύθι του «ψηφιακού μέλλοντος» της Δυτικής Μακεδονίας

Αν η Δυτική Μακεδονία υπήρξε «μονοθεματικά εξαρτημένη από τον λιγνίτη», το ίδιο μπορεί να πει κανείς για τις νησιωτικές περιοχές, που είναι «μονοθεματικά εξαρτημένες» από τον τουρισμό. Απλά, κάθε περιοχή προσπαθεί να ζήσει με το συγκριτικό της πλεονέκτημα. Η εντελώς αναιτιολόγητα βίαιη απολιγνιτοποίηση στέρησε από τη Δυτική Μακεδονία σημαντικό οικονομικό κύκλο και θέσεις εργασίας. Αυτά δεν αναπληρώθηκαν, οδηγώντας τους νέους σε μετανάστευση για να επιβιώσουν. Με σειρά άρθρων ήδη από το Φεβρουάριο 2020 είχα καταδείξει τα αδιέξοδα του δήθεν «σχεδιασμού» για την περιοχή.

Στις ΗΠΑ, ήδη ασχολείται η Έριν Μπρόκοβιτς με τα προβλήματα που προκαλούν τα Data Center στις τοπικές κοινωνίες. Στη Δυτική Μακεδονία δεν πείθει «το καρότο» του «ψηφιακού μέλλοντος», όταν εδώ και χρόνια βιώνουμε καθημερινά «το μαστίγιο» της οικονομικής δυσπραγίας. Στην πραγματικότητα το μέλλον της περιοχής προδιαγράφηκε το Μάιο 2020, σε συνέντευξη του πρωθυπουργού στη Γερμανική εφημερίδα Bild: «από την απολιγνιτοποίηση θα ωφεληθούν και Γερμανικές εταιρείες», «θα πρέπει πλέον οι κάτοικοι να βρουν κάτι άλλο να κάνουν».

Οι Γερμανικές εταιρείες ωφελήθηκαν, αλλά οι κάτοικοι ακόμα ψάχνουν, χωρίς φως στο τούνελ.

Χρήστος Ι. Π. Κολοβός
ck-energy.blogspot.com
www.youtube.com/@DrChristosJ.P.Kolovos
Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος
Δρ Μηχανικός Μεταλλείων – Μεταλλουργός Μηχανικός ΕΜΠ
τ. Διευθυντής Μεταλλευτικών Μελετών & Έργων ΔΕΗ ΑΕ/Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας