Το μέλλον του ρέματος της Πικροδάφνης και η ασφάλεια των κατοίκων του Αγίου Δημητρίου βρίσκονται στο επίκεντρο μιας έντονης αντιπαράθεσης, με αφορμή τις καταστροφές που προκάλεσαν τα ακραία καιρικά φαινόμενα της 24ης Δεκεμβρίου 2025. Ενώ ο Δήμος κινείται σε ρυθμούς κατεπειγουσών διαδικασιών, το Δίκτυο Πολιτών για τη Διάσωση του Ρέματος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για «πρόχειρες λύσεις».
Η θέση του Δήμου: «Μάχη» για αποζημιώσεις και θωράκιση
Σε διευρυμένη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου 2026 υπό τον Δήμαρχο Στέλιο Μαμαλάκη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των Υπουργείων Περιβάλλοντος, Οικονομικών, Πολιτικής Προστασίας και της Περιφέρειας Αττικής, εξετάστηκαν οι άμεσες σωστικές παρεμβάσεις.
Ο κ. Μαμαλάκης έθεσε με έμφαση δύο κρίσιμα ζητήματα:
- Το θεσμικό κενό στις αποζημιώσεις: Δεν υπάρχει σαφές πλαίσιο για τη στήριξη πολιτών που απομακρύνθηκαν από τις οικίες τους για προληπτικούς λόγους.
- Την ασφάλεια των υποδομών: Τόνισε την ανάγκη για εντατικούς ελέγχους στατικής επάρκειας στα κτίρια της πληγείσας περιοχής.
«Θα φτάσουμε το θέμα μέχρι το κόκκαλο. Το όραμά μας είναι ένα ρέμα ανοιχτό, προστατευμένο και ασφαλές, που θα λειτουργεί ως πνεύμονας ζωής και όχι ως απειλή», δήλωσε ο Δήμαρχος, δεσμευόμενος για οριστική θωράκιση των υποδομών.
Δίκτυο Πολιτών: «Όχι σε λύσεις βιτρίνας και τσιμεντοποίηση»
Στον αντίποδα, το Δίκτυο Πολιτών για τη διάσωση του ρέματος της Πικροδάφνης ασκεί δριμεία κριτική στην κήρυξη του Δήμου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, θεωρώντας την κίνηση δυσανάλογη των σημειακών ζημιών (στις οδούς Τεπελενίου, Βαλτετσίου και Λιδωρικίου).
Σύμφωνα με το Δίκτυο, οι καταπτώσεις αφορούν κυρίως παράνομες επιχώσεις (μπάζα) και κήπους αυθαιρέτων και όχι τα φυσικά, βραχώδη πρανή του ρέματος. Οι πολίτες εκφράζουν την πλήρη αντίθεσή τους στη χρήση gunite (εκτοξευόμενο σκυρόδεμα), υποστηρίζοντας ότι:
- Τα τσιμεντοκονιάματα θα παρασυρθούν στην πρώτη ισχυρή πλημμύρα.
- Το καθεστώς έκτακτης ανάγκης ευνοεί πρόχειρες και επισφαλείς λύσεις.
- Πρέπει να εφαρμοστούν τα πρωτόκολλα κατεδάφισης για τα αμετάκλητα αυθαίρετα εντός της κοίτης.
Η πρόταση για «Ζωτικό Χώρο στο Ποτάμι»
Το Δίκτυο Πολιτών προτείνει μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση, ευθυγραμμισμένη με τη διεθνή πρακτική και τη νομολογία του ΣτΕ:
- Καθαίρεση επιχώσεων: Πλήρης απομάκρυνση μπαζών και αυθαιρέτων έως το φυσικό βράχο.
- Διεύρυνση οριογραμμών: Αναθεώρηση της οριοθέτησης για να δοθεί περισσότερος χώρος στο νερό.
- Μετεγκατάσταση ενοίκων: Στήριξη των πληγέντων με κοινωνικά κριτήρια ή αποζημιώσεις όπου προβλέπεται, προκειμένου να ελευθερωθεί ο ποτάμιος χώρος.
- Ολοκληρωμένα έργα: Ειδικά για την οδό Λιδωρικίου, το Δίκτυο επισημαίνει ότι ένας αγωγός εκτόνωσης δεν αρκεί χωρίς σοβαρή υδραυλική μελέτη.
Συμπέρασμα
Ενώ η διοίκηση του Δήμου πιέζει τον κρατικό μηχανισμό για ταχεία χρηματοδότηση και έργα αποκατάστασης, η κοινωνία των πολιτών προειδοποιεί ότι η «επούλωση των πληγών» δεν πρέπει να γίνει με όρους του παρελθόντος. Το στοίχημα για την Πικροδάφνη παραμένει: θα επικρατήσουν οι τσιμεντένιες επενδύσεις ή μια σύγχρονη οικολογική διαχείριση που θα σέβεται τη φυσική ροή του ρέματος;
Ακολουθούν αναλυτικά οι ανακοινώσεις του Δήμου και του Δικτύου Πολιτών
Η ανακοίνωση του Δήμου:
Σε κατάσταση συνεχούς κινητοποίησης παραμένει η διοίκηση του Δήμου Αγίου Δημητρίου, με στόχο την άμεση αντιμετώπιση των σοβαρών προβλημάτων που προκλήθηκαν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα της 24ης Δεκεμβρίου 2025, τα οποία οδήγησαν την πόλη σε κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης.
Στο πλαίσιο αυτό, με πρωτοβουλία του Δημάρχου Στέλιου Μαμαλάκη, πραγματοποιήθηκε σήμερα, Παρασκευή 16 Ιανουαρίου 2026, διευρυμένη σύσκεψη στο Δημαρχείο Αγίου Δημητρίου.
Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι των αρμόδιων Υπουργείων, της Περιφέρειας Αττικής και όλων των συναρμόδιων φορέων, με σκοπό τον αποτελεσματικό συντονισμό και την ταχεία υλοποίηση των ενεργειών αποκατάστασης και στήριξης των πληγέντων.
Ειδικότερα στη σύσκεψη συμμετείχαν: Ο Δήμαρχος Αγίου Δημητρίου, Στέλιος Μαμαλάκης, ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών και Βιώσιμης Ανάπτυξης, Γεώργιος Κάππος, ο Αντιδήμαρχος Εποπτείας της Πόλης και Διαχείρισης Κρίσεων, Μιχάλης Καραϊσκάκης, από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας Συμμετείχαν, η Άννα Υψηλάντη (Τοπογράφος Μηχανικός) Προϊσταμένη του Τμήματος Χωρικού Σχεδιασμού και συνεργάτης του Γενικού Γραμματέα Ευθύμιου Μπακογιάννη και η Άννα Παπαχατζή (Αρχιτέκτων Μηχανικός) Υπάλληλος της Γενικής Διεύθυνσης Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος και συνεργάτης του Γενικού Γραμματέα κ. Μπακογιάννη, από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και οικονομικών συμμετείχε η Ειρήνη Πεϊτζίκα Αναπληρώτρια Προϊσταμένη του Τμήματος Δ΄ της Διεύθυνσης Οικονομικής Διαχείρισης, από την Περιφέρεια Αττικής συμμετείχαν, ο Μιλτιάδης Κύρκος Γενικός Διευθυντής Αναπτυξιακού Προγραμματισμού Έργων και Υποδομών και η Κάτια Φραγκάκη Προϊσταμένη του Τμήματος Υδραυλικών Έργων της Περιφέρειας Αττικής, τον υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστα Κατσαφάδο, εκπροσώπησε ο Ιωάννης Παυλής Πολιτικός Μηχανικός Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, ο δρ. Δημήτρης Γαλανάκης (Γεωλόγος) προϊστάμενος της Διεύθυνσης Φυσικών και Τεχνολογικών Κινδύνων της ΕΑΓΜΕ, από την Υπηρεσία Δόμησης Νότιου Τομέα συμμετείχαν: η Θεοδώρα Νιάρχου (Αρχιτέκτων Μηχανικός) Διευθύντρια ΥΔΟΜ, ο Γρηγόρης Κοκκαλάρας Προϊστάμενος του Τμήματος Πολεοδομικού Σχεδιασμού και Εφαρμογών της ΥΔΟΜ, ο Φώτιος Μαλεζίδης Προϊστάμενος του Τμήματος Ελέγχου Κατασκευών της ΥΔΟΜ.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι εκπρόσωποι των υπουργείων και των φορέων παρουσίασαν αναλυτικά τις ενέργειες που έχουν ήδη δρομολογηθεί, καθώς και τον προγραμματισμό των επόμενων βημάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις άμεσες σωστικές δράσεις, στην εφαρμογή των κατεπειγουσών διαδικασιών για την αποκατάσταση των υποδομών, καθώς και στους εντατικούς ελέγχους στατικών επαρκειών για την ασφάλεια των κτιρίων στην πληγείσα περιοχή.
Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος κ. Μαμαλάκης και ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών και Βιώσιμης Ανάπτυξης, Γεώργιος Κάππος έθεσαν με έμφαση το ζήτημα του σημαντικού ελλείμματος που παρατηρείται στις θεσμικές προβλέψεις για την καταβολή αποζημιώσεων και στην ανάγκη υλοποίησης των άμεσων σωστικών δράσεων.
Ο κ. Μαμαλάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη μέριμνας για τους πολίτες που αναγκάστηκαν να απομακρυνθούν από τις οικίες τους για προληπτικούς λόγους, ενώ τόνισε ότι δεν υπάρχει έως τώρα σαφές πλαίσιο στήριξής τους. Για το θέμα αυτό, ο Δήμος θα αποστείλει επίσημο, συγκεκριμένο ερώτημα προς τα αρμόδια υπουργεία, διεκδικώντας δίκαιες λύσεις.
Με αφορμή τη συνάντηση ο Δήμαρχος Στέλιος Μαμαλάκης δήλωσε:
«Η ασφάλεια των συμπολιτών μας και η προστασία των περιουσιών τους είναι για εμάς αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Να ευχαριστήσω θερμά τα στελέχη των υπουργείων και των αρμόδιων υπηρεσιών που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά μας και συμμετείχαν στη σημερινή συνάντηση, η οποία ήταν καθοριστικής σημασίας προκειμένου να γνωρίζουμε τι έχει γίνει και τι απαιτείται να υλοποιηθεί το επόμενο διάστημα.
Αυτό που ξεκαθαρίσαμε σήμερα προς όλους τους φορείς είναι ότι θα φτάσουμε το θέμα μέχρι το κόκκαλο. Δεν πρόκειται να κάνουμε ούτε βήμα πίσω μέχρι να διασφαλίσουμε ότι οι πληγέντες θα λάβουν τη στήριξη που δικαιούνται και ότι οι υποδομές μας θα θωρακιστούν οριστικά. Το όραμά και η δέσμευσή μας είναι ξεκάθαρη: Θέλουμε ένα ρέμα ανοιχτό, προστατευμένο, ασφαλές και προσβάσιμο για τον πολίτη, που θα λειτουργεί ως πνεύμονας ζωής και όχι ως απειλή.
Συνεχίζουμε τη διεκδίκηση και τον συντονισμό με όλες μας τις δυνάμεις για να επουλώσουμε τις πληγές της πόλης μας το συντομότερο δυνατό. Γνωρίζουμε ως διοίκηση του δήμου ότι έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας μέχρι να επιλυθούν τα ζητήματα που έχουν προκύψει, όμως θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε συστηματικά προκειμένου να δρομολογηθούν όλες οι αναγκαίες ενέργειες και υλοποιηθούν τα απαραίτητα έργα».
Ανακοίνωση του Δικτύου πολιτών για την διασωση του ρ. Πικροδαφνης σχετικά με την κήρυξη του Δήμου Αγίου Δημητρίου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο της 14/1/26 ΔΑΔ.
Η κήρυξη ενός ολόκληρου Δήμου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με αφορμή ζημιές που σημειώθηκαν σε τρία συγκεκριμένα σημεία (Τεπελενίου, Βαλτετσίου και Λιδωρικίου) μετά τις βροχοπτώσεις της 24ης Δεκεμβρίου 2025, παραβιάζει ευθέως την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή κατοχυρώνεται συνταγματικά και έχει επανειλημμένα ερμηνευθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Οι σημειακές αυτές ζημιές, που αφορούν κυρίως σε καταπτώσεις τμημάτων από τους κήπους των αυθαιρέτων, που στηρίζονταν πάνω σε επιχώσεις (μπάζα) των πρανών του ρέματος, δεν συνιστούν επαρκή λόγο για την επιβολή καθεστώτος έκτακτης ανάγκης στο σύνολο του Δήμου. Μάλιστα με αυτό το καθεστώς αντί να διασφαλίζονται ανθρώπινες ζωές, προωθούνται πρόχειρες και επισφαλείς λύσεις, οι οποίες θέτουν σε διπλό κίνδυνο τους κατοίκους.
Η προτεινόμενη από την Περιφέρεια και τη Δημοτική Αρχή λύση της επένδυσης πρανών με gunite, ή άλλων πρόχειρων μέτρων αντιστήριξης, δεν εξασφαλίζει τη στατικότητα των αυθαίρετων κατασκευών και πολύ περισσότερο δε την ευστάθεια των πρανών. Στις πρώτες ισχυρές πλημμυρικές παροχές, τα τσιμεντοκονιάματα θα παρασυρθούν.
Άλλωστε, στις μεγάλες πλημμύρες δεν καταρρέουν τα φυσικά πρανή της Πικροδάφνης, τα οποία είναι βραχώδη, αλλά οι ανθρώπινες επιχώσεις (μπάζα) που έχουν τοποθετηθεί παρανόμως επ’ αυτών. Επιπλέον τα συγκεκριμένα κτίσματα έχουν χαρακτηριστεί αμετάκλητα αυθαίρετα και είναι κατεδαφιστέα, αφού κατά μεγάλο μέρος τους βρίσκονται εντός οριοθέτησης ποτάμιου χώρου.
Η μόνη βιώσιμη λύση
Η μόνη ουσιαστική και ασφαλής λύση είναι:
-Καθαίρεση και πλήρης απομάκρυνση των επιχώσεων και αυθαίρετων κατασκευών, έως το φυσικό υπόβαθρο των βράχων.
-Οι εργασίες να γίνουν από τα ανώτερα σημεία με γερανούς, χωρίς είσοδο βαρέων μηχανημάτων εντός της κοίτης.
-Άμεση έναρξη από τα ήδη πληγέντα σημεία, καθώς τα μπάζα που έχουν καταπέσει μαζί με τα φερτά υλικά που έχουν παρασυρθεί, δημιουργούν επικίνδυνα εμπόδια στη ροή, αυξάνοντας τον κίνδυνο υπερχείλισης σε επόμενες βροχοπτώσεις.
-Εφαρμογή των πρωτοκόλλων κατεδάφισης που υφίστανται από το 2019 για τους αμετάκλητα αυθαιρετούχους, με ευθύνη της Περιφέρειας, αλλά και σε όσους βρίσκονται μέσα στο ρέμα (εντός οριογραμμής ποταμού).
-Καταγραφή των πλέον επικίνδυνων αυθαιρέτων που εμποδίζουν την πλημμυρική ροή και απομάκρυνσή τους κατά προτεραιότητα.
-Αναθεώρηση της οριοθέτησης αφού οι τελευταίες πλημμύρες κατέδειξαν την ανεπάρκειά της. Διεύρυνση των οριογραμμών, περισσότερος ζωτικός χώρος στο ποτάμι.
Οι ένοικοι των αυθαίρετων κατασκευών πρέπει:
– Είτε να μετεγκατασταθούν με κοινωνικά κριτήρια,
– Είτε να λάβουν αποζημίωση όπου αυτή προβλέπεται από τον νόμο.
-Για μεγαλύτερες κατασκευές (π.χ. πολυκατοικίες) με επιμέρους αυθαιρεσίες, δύναται κατά περίπτωση να εξεταστεί αποζημίωση αύλειου χώρου, αν αυτός αποκτήθηκε νόμιμα, και μετά καθαίρεση των παράνομων επιχωματώσεων.
-Καθαρισμός και απομάκρυνση κάθε εμποδίου και απορρίμματος από την κοίτη της Πικροδάφνης (τσιμεντένιοι αγωγοί, κατεστραμμένες γέφυρες με μεσόβαθρα, κατεστραμμένα σαραζανέτια και μπετά, ογκόλιθοι, σκουπίδια, ξερά κλαδιά, κλπ). Να ελευθερωθεί χώρος για ανεμπόδιστη πλημμυρική ροή.
-Όχι αποσπασματικές λύσεις
Οι σημειακές επεμβάσεις δεν επαρκούν. Απαιτείται συνολική αποκατάσταση του ρέματος της Πικροδάφνης σε όλο του το μήκος, όχι με σκληρά έργα αντιστήριξης, αλλά με απομάκρυνση όλων των επιχωματώσεων και αυθαιρεσιών και εφαρμογή της σύγχρονης διεθνούς πρακτικής:
«Δώστε χώρο στο ποτάμι». Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται πλέον ευρέως παγκοσμίως και συνάδει με τη νομολογία του ΣτΕ (απόφαση 2020), την οποία οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να πάψουν να καταστρατηγούν.
Ειδικά για τη Λιδωρικίου
Στη Λιδωρικίου πρόκειται για μπαζωμένο ρέμα που έχει μετατραπεί σε δρόμο, προκαλώντας επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα και υπερχείλιση προς το ρέμα της Πικροδάφνης. Η πρόβλεψη αγωγού εκτόνωσης Φ120 δεν επαρκεί χωρίς σοβαρή υδραυλική και αντιπλημμυρική μελέτη. Το σημείο απαιτεί ολοκληρωμένο αντιπλημμυρικό έργο, όπως και τα υπόλοιπα πληγέντα σημεία.
Συμπέρασμα
Το καθεστώς έκτακτης ανάγκης:
-δεν επαρκεί χρονικά για σωστές και μόνιμες αποκαταστάσεις,
-ευνοεί πρόχειρες λύσεις,
-και τελικά αυξάνει τον κίνδυνο για τους ανθρώπους.
Απαιτούνται σοβαρές μελέτες, θεσμική συνέπεια και εφαρμογή της νομολογίας, όχι λύσεις βιτρίνας.
notia team
Ο συγγραφέας δεν έχει συμπληρώσει ακόμη το βιογραφικό του.
Δείτε όλα τα άρθρα από notia team
