Ελευσίνα: Συμπόσια ευδαιμονίας από το World Human Forum

(της Ελένης Γρηγοριάδου)

Σ’ έναν εμβληματικό χώρο για την Ελευσίνα, αυτόν του πρώην Εργοστασίου Χρωμάτων ΙΡΙΣ, πραγματοποιήθηκε από τις 25 έως τις 27 Σεπτεμβρίου, το 2^ο καινοτόμο συμπόσιο «Πώς θα αλλάξουμε το μυαλό μας για να αλλάξουμε τον κόσμο» το οποίο διοργάνωσε με μεγάλη επιτυχία το World Human Forum σε συνεργασία με την 2023 Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα.

Αξιοποιώντας την δύναμη και το πνεύμα της Ελευσίνας η οποία υπήρξε ανέκαθεν ένα κέντρο προτεραιοτήτων. Μια πόλη που στο παρελθόν είχε μια μοναδική σημαντικότητα: Ελευσίνια Μυστήρια-Τελετουργίες Μυητικής. Αυτά τα Μυστήρια έχουν σκοπό να θέσουν την πόλη σε μια τροχιά μετάβασης. 

Η έννοια της ευδαιμονίας και η σημασία της ανά τους αιώνες. Πως μπορούμε να ορίσουμε την ευδαιμονία; Ο Ορισμός της  ευδαιμονίας σύμφωνα με τον  Αριστοτέλη είναι μια ενέργεια της ψυχής, σύμφωνη με την αρετή και επειδή είναι πιθανό να υπάρχουν περισσότερες από μια αρετές, τότε η σύμφωνη με την τελειότερη απ’ όλες. Υπάρχουν εξωτερικά υλικά αγαθά όπως είναι το χρήμα, αγαθά που σχετίζονται με το σώμα όπως η υγεία και η ομορφιά και αγαθά της ψυχής τα οποία ξεπερνούν σε ποιότητα τα δυο προηγούμενα ωστόσο, η ευδαιμονία τα χρειάζεται όλα. Μπορεί τα υλικά αγαθά να εξαρτώνται ως ένα βαθμό από την τύχη αλλά ο ενάρετος άνθρωπος έχει την ικανότητα να αντιμετωπίζει με ορθό τρόπο τις εναλλαγές της τύχης και έτσι να μην καθορίζεται η ζωή του από αυτήν. Αυτός είναι και ο λόγος που η ευδαιμονία έχει να κάνει κυρίως με τα αγαθά της ψυχής και όχι με εκείνα των άλλων κατηγοριών.

Ευδαιμονία-αρετή που οδηγεί προς το κοινό καλό. Υπάρχει αυτή η αρετή που οδηγεί την ευδαιμονία?  Ευδαιμονία είναι το ύψιστο αγαθό κάποιας ενέργειας. Άνθηση-ευδαιμονία, ενεργός διαδικασία, δυναμική διεργασία, κάτι που εξελίσσεται στο χρόνο. Ευδαιμονία είναι αυτό που κάνουν τ’ άτομα μέσα σε μια πόλη. Μια ενέργεια η οποία λαμβάνει χώρα σε μια πόλη και ο ύψιστος σκοπός είναι η ευδαιμονία των πολιτών. Και πως γίνεται αυτό? Λαμβάνοντας την απαραίτητη παιδεία. Η αρετή είναι το κλειδί για την κατανόηση της ευδαιμονίας. Διέπει η αρετή όλη αυτή την πλευρά. Έχουμε την θεωρία της αρετής και τις τέσσερις πλευρές της αρετής.

Υπάρχει μια κοινότητα στην ανθρώπινη ιδιότητα που μπορεί να οδηγήσει σε μία πιο ευτυχισμένη ζωή. Όλοι έχουν πρόσβαση στην ευδαιμονία.  Πρόκειται για μια ενέργεια της ανθρώπινης ζωής. Εμείς λοιπόν τ’ ανθρώπινα όντα έχουμε την ικανότητα να γνωρίσουμε την ευδαιμονία μέσω ενάρετων πράξεων.

Δελφικός κύβος, νοηματοδοτικό εργαλείο που χειρίζεται την ευδαιμονία και το κοινό. Όλες αυτές είναι αξίες. Ο δήμος είναι ένας αριθμός ανθρώπων οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους. Έχουμε μια κοινωνία η οποία εκπαιδεύει τους πολίτες της με σκοπό την ευδαιμονία. Αν σκεφτούμε τις πιο πρόσφατες έρευνες στο Πανεπιστήμιο Yale για την ευτυχία, υπάρχει ενας κοινός μίτος που μπορούμε να συνδέσουμε την ευτυχία της κοινωνίας στο σύνολό της.

Πολύ σημαντικό που βρεθήκαμε σ’ αυτόν τον ιερό τόπο!!!

Η αναπνοή και η ουσία του Γιν και Γιαν, το πράνα, η ανάσα, η πνοή όλων των πραγμάτων είναι αυτό που συνδέει τα πάντα. Η εικόνα ενός κόσμου δίχως τέλος. Το νερό που δημιουργεί τον αέρα για ν’ αναπνέει κανείς σημαίνει ότι ρέει. Μόνο όταν ρέουμε σ’ αυτόν τον κόσμo έχουμε την ρευστή φύση του κόσμου. 

Τι χρειαζόμαστε για ν’ αλλάξουμε τον σύγχρονο κόσμο? Θα πρέπει ν’ αποκτήσουμε ευδαιμονική αντίληψη του κόσμου. Θέλουμε μια νέα θεωρία. Το μονοπάτι προς την προσωπική άνθηση απαιτεί ν’ αποκοπούμε από τα παλιά, νεκρά μοτίβα και να καλλιεργήσουμε την επίγνωση. Μπορούμε; Η ευτυχία έγκειται στην ικανότητα της αντίληψης του τρόπου που μας περιβάλλει.

Phil Cousineau Author-filmmaker-mythologist: «Προσωπικό νόημα η Ελευσίνα. Ελευσίς, πατρίδα του Αισχύλου, άφιξη της Δήμητρας, άφιξη κάποιου σπουδαίου. Όταν ήμουν μικρός, κάθε Παρασκευή βράδυ με την οικογένειά μου διαβάζαμε τον Όμηρο. Τι σημαίνει να ζω; Οι άνθρωποι ονειρεύονται και ζούνε και αυτό είναι η ζωή. Αυτοί οι αρχαίοι τόποι πρέπει να ζωντανέψουν, να μπορούμε να φέρουμε τη ζωή σ’ αυτά τα ερείπια. Για μένα σημασία έχει ο προσκυνητής, ο περιηγητής, αυτός που περιηγείται κάπου για ένα σκοπό. Αναβίωση της περιήγησης σε ιερά μέρη. Η Ελευσίς γίνεται τόπος προσκυνήματος. Έρχονται εδώ άνθρωποι για να ιαθούν. Χρειαζόμαστε λοιπόν μια Νέα Ελευσίνα»

Aruna Ladva Meditation Teacher, Author, Facilitator of Retreats:  «Tο κλειδί είναι ο διαλογισμός. Ενθαρρύνουμε ασθενείς και φοιτητές να κάνουν διαλογισμό. Όπως διαπιστώνουμε απαλλάσσονται από το άγχος και επέρχεται γρηγορότερα η ίαση. Έχουμε και την γεωργία, δίπλα στην γιόγκα και μαθαίνουν οι γεωργοί πως να καλλιεργούν με διαλογισμό. Έτσι οι καλλιέργειες γίνονται καλύτερες. Όταν καθόμαστε να κάνουμε διαλογισμό ακούμε τις εσωτερικές φωνές που υπάρχουν μέσα μας. Με τον διαλογισμό μπορούμε να ακούσουμε τον εσωτερικό μας εαυτό Πότε δώσατε ραντεβού με τον εσωτερικό σας εαυτό? ΄Ελευσις-άφιξη, η έλευση στον ίδιο μου τον εαυτό μου επιτρέπει να γυρίσω στον ίδιο μου τον εαυτό. Η ευτυχία ενυπάρχει στην ψυχή μας.

Η πραγματικότητα μου μαθαίνει ότι είμαι ευτυχής. Το ένστικτό μας είναι να δείχνουμε αγάπη, εμπιστοσύνη αλλά κάπου στην πορεία αποκτήσαμε ΕΓΩ. Θα πρέπει να κάνω την μετάβαση από το Εγώ στον αυτοσεβασμό. Όταν προσφέρουμε λαμβάνουμε ταυτόχρονα. Εάν αφιερώσεις χρόνο στον εαυτό σου τότε θα γίνει πιο αποδοτικός. Ο διαλογισμός είναι ένας τρόπος διαχείρισης σκέψεων που μας επιτρέπει να κάνουμε σκέψεις αγνές, δυνατές. Όταν είσαι φιλικά διακείμενος τότε είσαι δυνατός. Εγώ και η ηρεμία είμαστε ένα. Από την στιγμή που θα γευτείτε τον διαλογισμό επέρχεται η μεταμόρφωση. Όλοι μπορούμε να γευτούμε αυτή την ηρεμία και την ευτυχία.

Neurogenesis is flouorising: Ο διαλογισμός, η γιόγκα, η τέχνη έχουν θετικά αποτελέσματα στην ίαση συμπτωμάτων κατάθλιψης και τραύματος. Ο καθένας πρέπει να βρει αυτό που θέλει να κάνει. Πρέπει να ενδώσεις τον εγκέφαλο να ξέρει αυτό που κάνει. Πρέπει να τον εκπαιδεύσεις να θέλει να κάνει, πρέπει να γίνει βίωμα. Είμαστε καλλιτέχνες της ζωής μας, πρέπει να ζούμε την ζωή μας έντεχνα.

H Καλλιόπη Παπαγγελή, Επίτιμη Προϊσταμένη του Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, έχει συνδέσει το όνομα της με την πόλη της Ελευσίνας και με την σκαπάνη και ανάδειξη των αρχαιοτήτων της πόλης.

Είναι επομένως, μία απ΄ τους βαθύτερους γνώστες της ιστορίας της Ελευσίνας « Ελευσίνα αδιαμφισβήτητη πρωτεύουσα του Ρωμαϊκού Κόσμου. Εκατομμύρια άνθρωποι συνέρρεαν στο ιερό και δεν ξέρουμε για ποιον λόγο. Τους δινότανε μια υπόσχεση ευδαιμονίας, ένα Νέκυια. Η ραψωδία λ’ της Οδύσσειας, γνωστή και ως Νέκυια, περιγράφει τον πηγαιμό του Οδυσσέα στον Άδη προκειμένου να πάρει χρησμό από τον νεκρό πια, μάντη Τειρεσία, …Μακάρι είπε ο Οδυσσέας να ήμουν πάνω στη γη ο τελευταίος υπηρέτης πάρα να είμαι βασιλιάς κάτω στον Άδη. Τρις και τέσσερις φορές μακαρισμένοι αυτοί που μυήθηκαν στα Ελευσίνια μυστήρια. Πως επερχότανε η μύηση? Υπήρχαν τρία στοιχεία, τα δρώμενα, τα λεγόμενα και τα δεικνύμενα. Στην Ελευσίνα οι μύστες δεν περίμεναν να μάθουν κάτι αλλά να έχουν μια εμπειρία. Μια εμπειρία που ήταν αδύνατον να περιγραφεί με λόγια «φτάσαμε μέχρι εδώ, νομίζω ότι είμαστε πολύ τυχεροί. Μια φορά στην ζωή σου πρέπει να πας στην Αττική, να ζήσεις τα Ελευσίνια Μυστήρια»

Anthony P. Bossis Department of Psychiatry, NYU School of Medicine; Department of Classics and Religious Studies, University of Ottawa «Τι είναι  θάνατος? Μιλάμε για την άνθηση του ανθρώπου. Η ζωή και ο θάνατος ανήκουν στο ίδιο συνεχές. Στην Αμερική τις τελευταίες δυο δεκαετίες η παρηγορητική φροντίδα εχει αναπτυχθεί πάρα πολύ. Θα πρέπει η Ελλάδα να διευρύνει την παρηγορητική φροντίδα με τον τρόπο που περιμένεις τον θάνατο. LSD: πνευματική εμπειρία σε ασθενείς στην τελική ευθεία που βιώνουν άγχος. Βρήκανε ότι μια δόση LSD βοηθάει στην μείωση του άγχους και της ανημπόριας. Το κέντρο Joan Halifax που βρίσκεται στη Σάντα Φε του Νέου Μεξικού εκτός από εκπαίδευση Ζεν,  δέχεται και ανθρώπους οι οποίοι πρόκειται να πεθάνουν. Γίνεται μια σημαντική έρευνα για τα ψυχεδελικά. Αυτός που είναι ελεύθερος από φόβο γνωρίζει ότι στο βαθύτερο επίπεδο της συνείδησης δεν υπάρχει θάνατος.

Όταν ανακαλύπτουμε την πραγματική μας  φύση ελεύθερη από φόβο και θάνατο τότε δεν υπάρχουν όρια. Στις αρχές του αιώνα αυτός που πέθαινε ήταν μέσα στο σπίτι, στην σύγχρονη κοινωνία ο θάνατος πάει πίσω από τις κλειστές πόρτες. Demolalization Syndrome- χάνεις το ηθικό σου. Στο τέλος της ζωής τους οι άνθρωποι δεν έχουν κατάθλιψη αλλά χάνουν το ηθικό τους. Βρήκαμε ότι μια δόση ψυχεδελικού μπορεί να βελτιώσει τους ανθρώπους στο τελευταίο στάδιο. Ο κατατεθλιμμένοι ασθενείς εχουν φόβο και περισσότερες πιθανότητες να καταρρακωθούν. Spirituality at the end of life: τα ψυχεδελικά φάρμακα αναβιώνουν με πολύ βαθύ τρόπο τα αισθήματα των ανθρώπων. Ο άνθρωπος εξοντώνεται από τον πόνο, την οδύνη που δεν έχουν νόημα. Θα μπορούσε και σε στιγμές επικινδυνότητας να υπάρχει ελπίδα. Ακόμη και την στιγμή που πεθαίνουμε μπορούμε να μεταμορφωθούμε. Θεογόνα- εύθεος γίνεται ο άνθρωπος που παίρνει ψυχεδελικά.

Στην Ελευσίνα ο θάνατος είναι ένα από τα θέματα που απασχολούν. Κυκεώνας-εμπειρία, βίωμα που μπορούσε να έχει ένας άνθρωπος. Πριν από το 2004 ήμουν στην Ελευσίνα για μια έρευνα σχετικά με τις ουσίες. Ίσως ο μύθος του μυστηρίου, η νηστεία, αναζητώντας το μαγικό μανιτάρι. Μυστικιστικές εμπειρίες. Η ψυχεδελική εμπειρία δεν είναι μια, ουσιαστικά τι κάνει;

Πυροδοτεί την χημεία του εγκεφάλου για μεγάλη περίοδο. Οι άνθρωποι με μυστικιστικές εμπειρίες τα πάνε καλύτερα στο τέλος της ζωής τους. Τελούνταν τα μυστήρια σε πολύ μυστικό χώρο γιατί ακριβώς τελούνταν πολλές καταστάσεις συνείδησης. Ο Αϊνστάιν, ο οποίος ήταν μυστικιστής είναι γνωστό πλέον ότι έκανε χρήση LSD. Όλες του οι θεωρίες προέρχονται από καταστάσεις μυστικισμού. Μια πύλη στην κατανόηση του εαυτού μας είναι η εμπειρία του θανάτου. Είμαστε η διασύνθεση, οι άνθρωποι μιλάνε για τη θλίψη, για το πως βιώνουν τη θλίψη και κλαίνε για την κατάστασή τους. Τα ευρήματα της έρευνας βοηθούν πραγματικά τους ανθρώπους που βρίσκονται στο τέλος της ζωής τους»

Αλίκη Τσεκέζογλου, Γυναικολόγος – Ογκολόγος. Πρώην Συντονίστρια Διευθύντρια Β’ Γυναικολογικής Κλινικής Νοσοκομείου “Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ” Διευθύντρια Μονάδας Ανακουφιστικής Φροντίδας “ΓΑΛΙΛΑΙΑ” «Στις ΗΠΑ υπάρχουν δομές παρηγορητικής φροντίδας. Το τέλος της ζωής προσεγγίζεται από παρηγορητική οπτική. Ποιες είναι οι προτεραιότητες για τον ασθενή και την οικογένειά του? Θα πρέπει να προετοιμαστούμε. Δεν πρέπει να φτάσουμε στο τέλος χωρίς να καταλάβουμε ποια είναι η επιθυμία του ασθενούς.  Είναι πολύ σημαντικό ν΄αφουγκραστούμε την κληρονομιά του ασθενούς. Φανταστείτε τι συμβαίνει όταν επίκειται ο θάνατος και τα παιδιά είναι στο εξωτερικό.

Ο τρόπος που πεθαίνει ο αγαπημένος μας άνθρωπος είναι κάτι που θα θυμόμαστε σε όλη μας τη ζωή. Κανείς δεν θέλει να πεθάνει με πόνο. Άρα πρέπει να εκτιμήσουμε τον πόνο. Στις ιατρικές σχολές δεν μαθαίνουμε ότι πρέπει να προετοιμάζουμε τους ασθενείς μας για το θάνατο. Πρέπει λοιπόν να κάνουμε διακοπή φαρμάκων και αύξηση αναλγητικών. Στην ανακουφιστική αναστολή θέλουμε ν’ ανακουφίσουμε τον ασθενή. Τι μπορεί να κάνει μια ομάδα.

Τα πιο παρηγορητικά φάρμακα δεν είναι τα οπιοειδή αλλά το ότι η οικογένεια είναι εκεί γύρω τους και οι ασθενείς έχουν την αγάπη τους. Ένα θέμα στην παρηγορητική θεραπεία είναι ότι πρέπει να είσαι ανοιχτός. Θα πρέπει να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο για την παρηγορητική θεραπεία. Τα νοσοκομεία είναι για τις πρώτες βοήθειες και όχι για παρηγοριά. Θα πρέπει ν’ αφουγκραστούμε με συμπόνια τους ασθενείς και θα πρέπει ν’ ακούμε με σιωπή. Αυτοί που ασχολούνται με την παρηγορητική φροντίδα και την παροχή της είναι σαν άγγελοι»

Theodoros Tsoutsouras Pneumonologist, Red Cross Hospital, Athens · Intensive Care Unit « Η Ελευσίνα ανά τους αιώνες παρέμεινε ένα κέντρο για την πνευματική κατανόηση  του θανάτου. Ο φόβος του θανάτου ουσιαστικά μας καταρρακώνει. Ο θάνατος καραδοκεί, αυτό μας περιμένει όλους, είναι ένα συμβάν, όμως δεν θα έπρεπε.  Η στιγμή του θανάτου είναι η στιγμή που η ευδαιμονία καταρρέει. Η ευδαιμονία, η άνθηση είναι μια μεγάλη δια βίου διαδικασία.

Στρέφομαι την πλάτη μας στο θάνατο αλλά εκεί ακριβώς βρίσκονται τα μεγαλύτερα επίπεδα της άνθησης της ευδαιμονίας. Ήρθε η ώρα να βγει αυτό και να γίνει δημόσιος διάλογος. Η ενέργεια δεν χάνεται απλώς αλλάζει μορφή και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το καταλάβουμε. Το τέλος πρέπει να έρχεται ήρεμα, κανένας δεν πρέπει να πονάει και να αισθάνεται τον θάνατό του όπως στις μονάδες εντατικής θεραπείας. Αυτή είναι η στιγμή να συνεννοηθούμε όλοι/ες και ν’ αντιμετωπίσουμε το μέλλον-θάνατος. Οι ψυχεδελικές ουσίες και η χρήση τους στο τέλος τα ζωής μπορεί να βοηθήσουν κι’ εμάς να τον ξεπεράσουμε.

Να ξέρουμε τι θα κάνουμε όσο πλησιάζουμε τον θάνατο είναι κάτι που έχει παραγκωνιστεί. Είναι πάρα πολύ δύσκολο όταν έχουμε να κάνουμε μ’ ένα νεαρό άτομο. Οφείλουμε να προχωρήσουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Βλέπουμε οτι όποια και αν είναι η ηλικία σου μπορεί να πεθάνεις, άρα χρειάζεται δυνατή βοήθεια. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να συνοδεύσεις ένα νεαρό άτομο. Εκτός από τον καρκίνο υπάρχουν πολύ χειρότερες ασθένειες σε νεαρά άτομα, όπως η νόσος κινητικού νευρώνα.

Η ζωή που ενσαρκώθηκε σ’ αυτό το σώμα συμπλήρωσε τον σκοπό της και προετοιμάζεται για την επόμενη ενσάρκωση . Υπάρχει μια σύμβαση κατά την ενσάρκωσή μας όταν κάποιος πεθαίνει πρώιμα. Επιζητούμε κλειδιά όχι για την αθανασία αλλά για την επίλυση των μυστηρίων αυτού του κόσμου. Και αυτή η σύναξή μας είναι για λίγους/ες. Μπορούμε να βρούμε τρόπο ν’ ανοίξουμε το θέμα σε περισσότερους ανθρώπους? Η πανδημία ήταν μια παγκόσμια αφύπνιση συνείδησης»

Εξαιρετικά πάνελ, πολύ διαφωτιστικές συζητήσεις. Αναζητώντας κλειδιά για την ευδαιμονία. Υπέρ του δικαιώματος μιας ψυχεδελικής εμπειρίας του θεού. Στις ΗΠΑ τα κέντρα παρηγορητικής θεραπείας ήταν άγνωστα πριν την εμφάνιση του AIDS. Πως έγινε αυτή η επανάσταση των ψυχεδελικών ουσιών σε επιστημονικό πλαίσιο. Πόσο ξεπεράσαμε το αδιέξοδο το οποίο δεν επέτρεπε καν την έρευνα και τώρα φτάσαμε σ’ αυτό το πλαίσιο να τα συζητάμε σ’ ένα συμπόσιο; Οι άνθρωποι ανά τους αιώνες έχουν χρησιμοποιήσει ψυχεδελικές ουσίες ειδικά για θρησκευτικούς λόγους.

Ο ερυσίβης είναι το κοινό όνομα ενός μύκητα του γένους Claviceps που παρασιτεί σε ορισμένα δημητριακά και χλόες. Στο τέλος του καλοκαιριού, ο μύκητας παίρνει μια χαρακτηριστική μορφή για να αντέξει στον χειμώνα και λέγεται «σκληρώτιο», ή «ερυσίβη».

Ο κυκεώνας στην αρχαιότητα ήταν ένα ποτό, που παραγόταν από νερό, κρασί, κριθάρι, βότανα και τυρί ή γάλα. (Φαίνεται ότι το ανακάτωμα αυτό έδωσε τη σύγχρονη σημασία της λέξης). Τον κυκεώνα τον έπιναν οι χωρικοί και οι μύστες στα ελευσίνια μυστήρια, μετά από νηστεία, για να υποδεχθούν την Περσεφόνη. Ερευνητές υποθέτουν ότι το ποτό αυτό παραγόταν από δημητριακά που μπορεί να ήταν μολυσμένα από τον μύκητα ερυσίβη. Τα δημητριακά που φέρουν το μύκητα αυτό, αναφέρονται ως «Ερυσιβώδη όλυρα» (όλυρα είναι το αγριοσίταρο ή ντίνκελ, επιστημονικά Triticum spelta).

Η ερυσίβη (πολλά είδη, με επικρατέστερο το Claviceps purpurea) είναι ένας μύκητας που προσβάλει κυρίως τη σίκαλη και άλλα δημητριακά, όπως την όλυρα το κριθάρι, τα χόρτα. Ο μύκητας αυτός δημιουργεί σκληρώτια (σκληρές καφετιές προεξοχές, όπως φαίνονται εδώ). Τα σκληρώτια περιέχουν μυκοτοξίνες που ονομάζονται εργοτοξίνες. Οι εργοτοξίνες είναι ψυχοδραστικά αλκαλοειδή όπως το λυσεργικό οξύ (που είναι πρόδρομη ουσία του LSD). Αν χρησιμοποιηθεί το μολυσμένο δημητριακό ως τρόφιμο από τους ανθρώπους ή τα ζώα, προκαλείται δηλητηρίαση που ονομάζεται εργοτισμός.

Τα συμπτώματα είναι σπασμοί, ψευδαισθήσεις, πόνος και καύσος στα άκρα. Εξαιτίας της περιορισμένης κυκλοφορίας του αίματος, από τη συνεχή κατανάλωση, τα άκρα μαυρίζουν, παθαίνουν γάγγραινα, μουμιοποιούνται, ενώ δεν αποκλείεται και ο θάνατος. Στους προηγούμενους αιώνες παρατηρούνταν σοβαρές επιδημίες από μολυσμένα τρόφιμα από ερυσίβη. O εργοτισμός πλέον έχει ιστορική σημασία, οι εργοτοξίνες ομως αξιοποιήθηκαν ως φαρμακευτικές ουσίες, όπως η εργομετρίνη για πρόκληση συσπάσεων στη μήτρα, και η εργοταμίνη κατά της ημικρανίας.

Το 1938 ο Alfred Hofmann, Ελβετός χημικός που  εργαζόταν στη φαρμακευτική εταιρία Sandoz (μετέπειτα Novartis), κατά τη μελέτη του σε ότι αφορά τα παράγωγα των συστατικών της ερυσιβώδους όλυρας για την παραγωγή φαρμάκων κατά της μητρορραγίας (όπως το mathergine  που περιέχει την μεθυλεργομητρίνη), παρήγαγε το LSD που είναι παράγωγο του λυσεργικού οξέος το οποίο είναι συστατικό της ερυσιβώδους όλυρας.

Το 1943 o Alfred Hofmann είχε κατά λάθος την πρώτη εμπειρία της ψυχεδελικής και παραισθησιογόνου δράσης του LSD. Μετά από την πρώτη εμπειρία, δοκίμασε ξανά (0,25mg), για να μελετήσει τη δράση του φαρμάκου. Περιέγραψε πως ένιωσε υπερκινητικότητα, ζάλη, που τον έκανε να ξαπλώσει, και οι αισθήσεις του διαφοροποιήθηκαν. Βρέθηκε σε μεθυστική, ονειρική κατάσταση με φανταστικές, μάλλον εφιαλτικές εικόνες, και χρώματα.

Η Sandoz κυκλοφόρησε το παράγωγο του λυσεργικού οξέος (LSD) με το εμπορικό όνομα Delysid για ψυχιατρική χρήση, αλλά η χρήση του στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες, επεκτάθηκε ανεξέλεγκτα σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, για ψυχαγωγία, βελτίωση της σκέψης, της αντίληψης και της δημιουργικότητας, γεγονός που οδήγησε τελικά σε απαγόρευσης της κυκλοφορία του LSD (Στις ΗΠΑ το 1965).

Ο Alfted Hofmann ένιωθε δυσάρεστα για την τροπή που πήρε η χρήση του LSD, ενώ πίστευε στις θεραπευτικές του δυνατότητες. Ο ίδιος στο βιβλίο του «LSD My Problem Child» συνδέει τον κυκεώνα των αρχαίων Ελλήνων μυστών των ελευσίνιων μυστηρίων με την ψυχεδελική δράση των συστατικών της ερυσιβώδους όλυρας. Υποθέτει ότι οι μύστες των ελευσίνιων μυστηρίων μετά την κατανάλωση του κυκεώνα βιώνανε ιδιαίτερες καταστάσεις. Έλληνες αρχαιολόγοι φαίνεται ότι δεν ασπάζονται αυτή την υπόθεση καθώς δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες που να την υποστηρίζουν αφού οι μύστες απειλούνταν με θάνατο αν αποκάλυπταν τα συμβάντα στο τελεστήριο.

Αυτή ήταν μόνο μια μικρή αναφορά στην καταπληκτική  θεματολογία του συνεδρίου γιατί εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να καλυφθούν όλα σ’ αυτό το αφιέρωμα. Κλείνω με την τοποθέτηση της Αλεξάνδρας Μητσοτάκη η οποία τόνισε μεταξύ άλλων τα εξής: «Σήμερα δεν έχουμε επιλογή, ο κόσμος θα αλλάξει. Το μόνο ερωτηματικό είναι αν θα έχουμε ενεργό ρόλο σε αυτήν την αλλαγή για να πάει στη σωστή κατεύθυνση, ή αν απλά θα την υποστούμε παθητικά. Στην Ελευσίνα, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2023, έγινε μεγάλη προσπάθεια για να είναι ένα επιτυχημένο έργο. Και νομίζω, γενικά, το έργο αυτό πέτυχε. Χρήματα ξοδεύτηκαν πολλά, υποδομές έγιναν, ένα οικοσύστημα έχει δημιουργηθεί.

Η προσπάθεια βρήκε εύφορο έδαφος στην κοινωνία της Ελευσίνας, όμως αύριο, τι θα γίνει; Θα τελειώσει το 2024; Για άλλη μια φορά, κινδυνεύουμε να μην υπάρξει συνέχεια. Είναι κρίμα να πάει χαμένος τόσος κόπος. Και ένας τόπος που για 1.500 χρόνια ήταν πνευματικό κέντρο, σίγουρα, θα το πω και θα το ξαναπώ, πρέπει να ξαναβγεί στο προσκήνιο. Η φετινή μας πρωτοβουλία είναι μόνο αρχή. Για τα επόμενα χρόνια εύχομαι και ελπίζω ότι θα είμαστε πάλι εδώ χτίζοντας μια στενή σχέση συνεργασίας και εμπιστοσύνης και με την τοπική κοινότητα και συνεχίζοντας μια σειρά από αξιόλογες πρωτοβουλίες που ξεκίνησαν κατά την διάρκεια αυτής της χρονιάς.

Η Ελευσίνα έχει να κερδίσει πολλά από αυτή την προσπάθεια στην οποία τόσοι πολλοί άνθρωποι συνέβαλαν, αλλά να θυμόμαστε ότι η Ελευσίνα έχει και να προσφέρει και να διδάξει ακόμη πολλά. Δεν υπάρχει αμφιβολία για μένα, η ανθρωπότητα χρειάζεται μία “νέα Ελευσίνα”. «Θεραπευτική δυνατότητα των τεχνών» θα είναι ο τίτλος του Συμποσίου για το 2025 που θα πραγματοποιηθεί στην Ελευσίνα»